Ing. Calogero Bono
Canonical, Ubuntu Core Desktop geliştirmesinin özel bir ekiple yeniden başladığını duyurdu. Bunu şirketin VP of Engineering pozisyonundaki Jon Seager yazdı. 2023'te önizleme olarak tanıtılan proje bir süre durmuştu. Önemi şurada – Canonical bunu zamanla Ubuntu Desktop'un varsayılan deneyimi olacak temel olarak tanımlıyor.
Devam etmeden önce birkaç terim. Bir değişmez dağıtımın, kullanıcının doğrudan değiştirmediği bir temel sistemi vardır, bu yüzden bozulması daha zordur. Bir snap, bağımlılıkları da içeren Canonical yazılım paketidir. Sıkı sınırlandırma (strict confinement) uygulamayı sistemin geri kalanından yalıtırken classic sınırlandırma ona daha fazla özgürlük tanır. Proton, Valve'in Windows oyunlarını Linux'ta çalıştırmak için kullandığı uyumluluk katmanıdır.
Ubuntu Core Desktop nedir?
Resmi kaynağa göre bu, Canonical'ın değişmez ve doğrulanabilir Linux masaüstüdür, ama henüz yayımlanmadı. Yaklaşık on yıldır IoT, gömülü ve robotik ticari platformlarda kullanılan değişmez dağıtım Ubuntu Core üzerine kuruludur.
Fark mimaride. Önyükleyici, çekirdek, masaüstü ortamı, servisler ve uygulamalar dahil her şey bir snap. Canonical, daha zor bozulan, kurtarması daha kolay ve uygulamaların erişebildiği veriler üzerinde daha fazla kontrol sunan bir masaüstü vaat ediyor.
Seager, 2023 önizlemesinin yeterli olmadığını kabul ediyor. Masaüstünün büyük kısmını GDM, GNOME ve bazı sürümlerde Firefox'u bile içeren tek, monolitik bir alternatif temel snap'te topluyordu. Bu bileşenleri ayırmak öncelik.
Başlangıçtaki üç kullanım senaryosu nedir?
Tarayıcı odaklı makine
Seager'e göre bu, teslim etmesi en kolay ve en hızlı senaryo. Firefox ve Chromium yıllardır Ubuntu'da snap olarak dağıtılıyor ve kameraya ile mikrofona kontrollü erişim için izin üzerine çalışmalar sürüyor.
Geliştiriciler için iş istasyonu
Burada Canonical Workshop devreye giriyor. Workshop, yalıtılmış ve özelleştirilebilir geliştirme ortamları sunuyor ve LXD'ye dayanıyor. Seager'e göre Visual Studio Code eklentisiyle çoğu geliştiricinin ihtiyacı karşılanıyor. Workshop bugün bir classic snap, ama Canonical önümüzdeki haftalarda sıkı sınırlandırmaya geçiş için umut verici sonuçlar olduğunu söylüyor. Seager konuyu ayrıca kodlama ajanlarının yalıtımına bağlıyor ve hassas kimlik bilgilerini ile dosyaları korumaya değiniyor.
Konteyner ve yalıtılmış ortamlarla çalışıyorsan, Laravel ile Docker yazımız ilgini çekebilir.
Oyun makinesi
Canonical, sıkı sınırlandırmalı Steam snap'ini sürdürüyor. Hedef, grafik dahil bir oyun yığınının bağımsız güncellenebilmesi. Seager, kaynak eksikliği nedeniyle Steam snap'ine son iki yılda gereken ilgiyi gösterilemediğini kabul ediyor.
Teknik zorluklar neler?
İlki uygulama erişilebilirliği. Ubuntu Core, her şeyin sıkı sınırlandırmalı bir snap olmasını gerektiriyor. Seager'e göre Snap Store'da 11.000'den fazla snap var ve çoğu Ubuntu Core ile uyumlu. Diğerleri, özellikle classic olanlar, emek istiyor. Visual Studio Code bunlardan biri.
Seager'in gözdesi fikir, grafik uygulamaları bir Workshop içinde çalıştırıp pencerelerini ana masaüstünde göstermek; tıpkı WSLg'nin yaptığı gibi. apt, nix, flatpak ve diğer paket yöneticileri için tavsiye ise sanallaştırma ve konteynerleştirme kullanmak olacak.
İkinci zorluk masaüstünü modülerleştirmek; ekran yöneticisi, masaüstü ortamı, medya sunucuları ve ağ arasında net arayüzler kurmak. OMG! Ubuntu ayrıca KDE Plasma'nın da kullanılabilir olacağını ekliyor ve "uygulama açığı" sorunundan bahsediyor.
Ne zaman geliyor?
OMG! Ubuntu'ya göre derlemeler gelecek yılki 27.04 sürümünden önce kullanıma sunulacak ve Seager, Deb tabanlı klasik Ubuntu masaüstünün ortadan kalkmayacağını söylüyor. The Register Ubuntu 27.04'ün bir önizleme getirebileceğini yazıyor; buradaki koşul kipi önemli.
Bilmeniz gereken sınırlar
Henüz yayımlanmış bir sürüm de kesin bir tarih de yok. Elimizdeki resmi kaynak bir vizyon ve yol haritası yazısı, denenecek bir ürün değil. Elimizdeki metin ayrıca modüler mimari bölümünde kesik, bu yüzden tüm ayrıntıları aktaramıyoruz.
Workshop'un sıkı sınırlandırması, classic uygulama desteği ve oyun yığınının farklı donanımlarda kararlılığı hâlâ açık. Seager'in kendisi de daha fazla mühendislik karmaşıklığından bahsediyor.
Dijital işlerle uğraşanlar için ne değişiyor?
Şimdilik hemen bir şey değişmiyor. Deb masaüstü duruyor. Ama yön net – geliştiriciler doğrudan makine üzerinde değil, yalıtılmış ortamlarda çalışmaya alışmak zorunda kalacak.
- Geliştiriciler konteyner ve sandbox mantığıyla düşünmek zorunda kalacak; bu yaklaşım makineler arasındaki farkları azaltır.
- Linux yazılımı dağıtanlar, sıkı sınırlandırmalı snap formatını değerlendirmek zorunda kalacak.
- Masaüstü filolarını yönetenler, kurtarması ve doğrulaması daha kolay bir sisteme ilgiyle bakabilir.
İzinler ve güvenlik konusunda temelleri tazelemek faydalı, mesela Linux izinleri ile. Sunucular için güvenlik güncellemeli yönetilen hosting uygulamaları geçerliliğini koruyor.
Bizim değerlendirmemiz
Fikir kâğıt üzerinde sağlam. Çekirdeğin ve önyükleyicinin bir uygulama gibi güncellenip geri alınabildiği bir sistem gerçek sorunları çözüyor. Ama Canonical zor bir noktadan başlıyor. Proje iki yıl durmuş, kaynak eksikliği itirafı dürüst olsa da güven vermiyor.
Asıl düğüm ekosistem. Sıkı sınırlandırmalı uygulamaya dayanan bir masaüstü, yazılım erişilebilirliğiyle yaşar ya da ölür. Classic uygulamaları bir Workshop içinde çalıştırmak zekice, ama karmaşıklığı kullanıcıya taşıyor. Deneyim akıcı olmazsa birçok kişi geleneksel masaüstünde kalır. Yargılamadan önce gerçek derlemeleri görmek istiyoruz.
Sık sorulan sorular
Ubuntu Core Desktop, Ubuntu Desktop'un yerini alacak mı?
Hemen değil. Canonical zamanla varsayılan deneyim olacağını söylüyor, ama OMG! Ubuntu'ya göre Deb tabanlı klasik masaüstü ortadan kalkmıyor.
Şimdiden denenebilir mi?
Yayımlanmış bir sürümde hayır. 2023'te bir önizleme vardı, ama geliştirme durmuştu. Şimdi özel bir ekiple yeniden başladı.
Derlemeler ne zaman gelecek?
OMG! Ubuntu'ya göre Ubuntu 27.04'ten önce, gelecek yıl. The Register olası bir önizlemeden bahsediyor, dolayısıyla zamanlama garanti değil.
Değişmez ne anlama geliyor?
Temel sistemin kullanıcı tarafından doğrudan değiştirilmemesi demek. Ubuntu Core'da çekirdekten uygulamalara her şey bir snap ve sistemi kurtarmak daha kolay.
Classic uygulamalar çalışacak mı?
Doğrudan değil. Örneğin Visual Studio Code, Ubuntu Core üzerinde çalışmıyor. Seager'in gözdesi fikir, bunları bir Workshop içinde çalıştırıp pencerelerini masaüstünde göstermek.
Önümüzdeki aylarda Ubuntu Core Desktop için nelere bakmalı
Anahtar adım ilk günlük derlemeleri ve Workshop'un sıkı sınırlandırmasını görmek olacak.
- İlk derlemelerin duyurusunu takip et ve sanal makinede dene, iş bilgisayarında değil.
- Her gün kullandığın araçların sıkı sınırlandırmalı snap olarak mevcut olup olmadığını kontrol et.
- Geliştiriyorsan yalıtılmış ortamları şimdiden dene; örneğin kaynakların nasıl davrandığını anlamak için Linux izlemesi yazımıza göz at.
