Ing. Calogero Bono
OpenAI'nin genel müdürü Sam Altman, Cheeky Pint podcast'inde dünyanın DRAM'inin ev bilgisayarlarının içinde az kullanılarak durmasının "korkunç" olduğunu söyledi. Ona göre bellek bulutta çok daha verimli çalışır. Sözleri, RAM kıtlığının dizüstü bilgisayar, telefon ve ekran kartı fiyatlarını yükselttiği bir dönemde geliyor. Satın alan ya da geliştirme yapan biri için mesele maliyet ve kendi donanımı üzerindeki kontrol.
Olaylara girmeden önce birkaç terim. DRAM, bilgisayarların çalışma belleği, yani RAM dediğimiz parça. Yerel çıkarım, bir yapay zekâ modelini uzak bir hizmet yerine kendi cihazında çalıştırmak demek. Açık kaynak, ağırlıkları indirilip kendi başına kullanılabilen modeller anlamına gelir. Veri merkezi, bulut hizmetlerini barındıran, sunucu dolu tesistir. Kullanım oranı, bir kaynağın gerçekten çalıştığı süre payıdır.
Sam Altman RAM hakkında gerçekte ne dedi?
Podcast'te, Tom's Guide'a göre John Collison'ın yönettiği programda Altman, tedarik zinciri kıtlıklarıyla ilgili bir soruya yanıt verdi. Birçok insanın sorunun çözüldüğünü düşündüğünü, çünkü bilgisayarda çalıştırılabilecek açık kaynak modeller olacağını gözlemledi.
Merkezi cümle, Türkçe çevirisiyle şöyle – Altman'a göre, "küresel tahsis perspektifinden bakıldığında, herkesin dünyadaki sınırlı DRAM arzının bir parçasını kendi bilgisayarında tutması, yüzde 5 oranında kullanılarak, gerçekten korkunç" (Tom's Hardware). Ve devamında, "bulutta en yüksek kullanım oranını istersin" diyor.
RAM neden bu kadar kıt ve pahalı?
The Verge'e göre Samsung ve SK Hynix, bulut hizmet sağlayıcılarıyla ve OpenAI'nin Stargate gibi projeleriyle uzun vadeli anlaşmalar yaptı; bu da önümüzdeki yılların RAM üretiminin büyük kısmını ayırdı. Yongalara harcanan milyarlar, yayına göre dizüstü bilgisayar ve telefonlardaki zamların nedeni.
Tom's Guide başka etkenler de ekliyor – yapay zekâ kaynaklı talep, tarihsel olarak düşük stoklar, gümrük vergileri ve dökümhanelerin kapasiteyi tüketici ürünlerinden sunucu üretimine kaydırması. 32 GB'lik bir DDR5 kitinin önceki 400 dolar yerine 500 dolara çıktığını bildiriyor.
Altman bir iş çıkarını mı savunuyor?
Tom's Hardware bunu açıkça yazıyor. OpenAI'nin bazı açık kaynak modelleri var, ama asıl işi veri merkezlerinde çalışan kapalı modeller; bu yüzden Altman şirketin modelini savunuyor olabilir. İnsanlar modelleri evde çalıştırabilirse, bir gün daha az abonelik ödeyebilirler.
Windows Central, Altman'ın daha önce zekâyı su ya da elektrik gibi "sayaçla" satmaktan bahsettiğini hatırlatıyor. Oldukça polemik bir yayın olan Windows Central, bunda birkaç devin hesaplamayı kontrol edip kiralama riskini okuyor. Bu bir görüş, bir olgu değil. Altman ve önerileri hakkında yapay zekânın servetini dağıtma planını da okuyabilirsin.
Yapay zekâ balonu tabloyu değiştirebilir mi?
Tom's Guide'ın muhabirine göre evet, ama bu onun bir tahmini. Anthropic'in halka arzını, 2026'nın ilk yarısında 16,3 milyar gelir ve 80,7 milyar net zarar ile, ayrıca Çin ve ABD'deki borsa düşüşlerini anıyor. Yapay zekâ harcamalarını frenleyen şirketleri de sayıyor; bunlar arasında 3,4 milyarlık bütçesini dört ayda tükettiği söylenen Uber de var.
Aynı yazar, RAM fiyatları üzerine önceki bir tahminde yanıldığını kabul ediyor. Bunu bir senaryo olarak al. Sağlayıcılar arasındaki karşılaştırma için Anthropic Claude ile OpenAI karşılaştırmasına bakabilirsin.
Bilmeniz gereken sınırlar
Yüzde 5 verisi Altman'ın bir sözü, bize gösterilmiş bir ölçüm değil. Hesabın nasıl yapıldığını açıklayan bir kaynak yok. Veri merkezlerindeki RAM'in gerçekte ne kadar kullanıldığını da bilmiyoruz; Tom's Hardware okurlarının bir yorumu, boşta duran merkezlerin yüzde 70'in üzerinde olduğunu söylüyor, ama bu yorumun bir kaynağı yok. Tom's Guide'ın fiyat senaryoları varsayım. Windows Central ise bir görüş yazısı.
Dijitalle çalışanlar için ne değişiyor
Bir şirket için donanım maliyeti yüksek ve tahmin edilmesi zor olmaya devam ediyor. PC'lerini ya da sunucularını yenilemen gerekiyorsa, mevcut cihazlar yetiyorsa ertelemek mantıklı olabilir. Yerel yapay zekâ ile geliştirme yapan, belleği, gizliliği ve bulut aboneliğinin maliyetini birlikte tartmalı. Tom's Guide, birçok şirketin buluta geçişte en büyük engel olarak gizliliği gösterdiğini not ediyor. Konu enerji ve bölgeler üzerindeki etkisiyle de bağlantılı; bunu İtalya'daki Big Tech veri merkezleri hikâyesinde anlatıyorum. Bir sitenin sunucuları için ise yönetilen barındırma kendi belleğini satın almanı gereksiz kılar.
Bizim görüşümüz
Altman'ın argümanının gerçek bir çekirdeği var – RAM kıt ve kullanılmayan bir birim israftır. Ama akıl yürütme, veri merkezlerinin belleği daha iyi kullandığını varsayıyor ve bunu kanıtlamıyor. Başkalarının belleğini taşımayı öneren, aynı zamanda daha fazla bellek satın alan taraf. Hesaplama gücünü satın almak ile kiralamak arasındaki seçim yalnızca bir kaynak dağıtımı meselesi değil, birkaç tedarikçiye bağımlılık meselesi. Okuyucunun kararını bir metafora göre değil, kendi maliyetlerine göre vermesini tercih ederiz.
Sık sorulan sorular
Altman neden PC'lerdeki RAM'in bir sorun olduğunu söylüyor?
Ona göre ev RAM'i yüzde 5 oranında, yani çok az kullanılıyor; buluttaysa en yüksek verimle çalışabilir. Bunu Cheeky Pint'te DRAM kıtlığı hakkında konuşurken söyledi.
RAM kıtlığı OpenAI yüzünden mi?
Kaynaklara göre kısmen. The Verge, Samsung ve SK Hynix'in bulut ve Stargate anlaşmalarının üretimin büyük bölümünü ayırdığını yazıyor. Tom's Guide ayrıca gümrük vergilerini ve düşük stokları da gösteriyor.
RAM fiyatları düşecek mi?
Kesin değil. Tom's Guide iki senaryo öngörüyor, biri düşüş, diğeri uzayan kıtlık, ve daha önceki bir tahminde yanıldığını kabul ediyor.
Altman OpenAI'nin çıkarı için mi konuşuyor?
Tom's Hardware bunu savunuyor. OpenAI'nin ana modelleri kapalı ve veri merkezlerinde çalışıyor; bu yüzden yerel çıkarım abonelikleri azaltabilir.
Yerel yapay zekâ kazançlı mı?
Duruma bağlı. Tom's Guide gizlilik, kullanım sınırı olmaması ve aboneliklerden bağımsızlık gibi avantajlar sayıyor, ama çok bellekli donanım gerekiyor ve bu bugün pahalı.
RAM fiyatları ve yapay zekâ bilançoları, bundan sonra neye bakmalı
Bellek fiyatı, üreticilerin kararlarını ve yapay zekâ şirketlerinin bilançolarını izleyecek. Geri kalanı varsayım.
- Samsung, SK Hynix ve Micron'un üretimi tüketici modüllerine geri çevirip çevirmediğini ya da arzı kısıp kısmadığını takip et.
- Yapay zekâ şirketlerinin bilançolarını ve halka arzlarını kontrol et; harcamalardaki bir yavaşlama bellek talebini değiştirebilir.
- Donanım bütçesini sabitlemeden önce hangi iş yüklerinin açık yerel modellerde çalışabileceğini değerlendir.
Kaynaklar
- theverge.com, Sam Altman says it’s better for RAM to be in a data center than on your desk
- windowscentral.com, OpenAI sociopath Sam Altman says it's "terrible" that your PC, Xbox, etc. have RAM that could be used for his AI
- tomshardware.com, OpenAI CEO says it's 'quite terrible' for your PC to have RAM
- tomsguide.com, Sam Altman says your laptop RAM is a 'terrible’ allocation of scarce resources – Why I think the AI bubble is about to prove him wrong
